محمد قنبرى
110
شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )
على بن ابراهيم بن هاشم است كه در صدر بسيارى از اسانيد كافى قرار دارد . على بن ابراهيم از طبقهء هشتم روات و از جمله مشايخ حديث و تفسير بوده و كتاب تفسيرى وى از اصول تفاسير روايى به شمار مىرود . پدر وى ابراهيم بن هاشم است كه ائمه عليهم السلام را درك كرده و از محدثين و ترويجدهندگان طراز اول احاديث اماميه است . ابوجعفر كلينى ، از طبقهء نهم روات و مشايخ است . بزرگان روايت و فقه بر وثاقت و ثبات و معرفت وى گواهى دادهاند : نجاشى دربارهء او گويد : موثقترين و ثابتترين مردم در حديث است . « 1 » علامه حلى نيز در رجالش همين را گفته است . « 2 » شيخ طوسى در فهرست دربارهء كلينى گويد : « ثقة عارف » . « 3 » اتفاق و تسالم مشايخ و روات و فقها و علماى اماميه بر وثاقت و درايت و بصيرت وى بسى شايان توجه است . بارى وى در روزگارى مىزيست كه امكان دسترسى به سرچشمههاى بكر دانشهاى دينى فراهم بود . زيرا : اولًا ، اصول و مصنفات اصحاب ائمه عليهم السلام در دسترس بود و وى مىتوانست از بسيارى از آنها بهره گيرد . شمار اين كتابها بر بيش از شش هزار بالغ مىشود . تنها مجموعه اصول اين كتابها به چهارصد اصل برآورد شده كه به نام اصول اربعمأة ( اصول چهارصد گانه ) شهرت دارد كه اين خود سخنى جدا آميخته با نقد را خواستار است . كتب و مصنفات ديگر محدثين و اصحاب ائمه عليهم السلام تا زمان حضرت عسكرى عليه السلام بسى بيش از اين بوده و تا شش هزار و ششصد كتاب رسيده . طرق كلينى و ديگر مشايخ آن زمان به اصول و مصنفات ياد شده يا متواتر بوده يا مستفيض و يا همراه با قرائن عينى . طرقى كه نه متواتر باشد ، نه مستفيض و نه همراه با قرائن عينى اندك بوده .
--> ( 1 ) . رجال نجاشى ، ص 266 . ( 2 ) . خلاصة الأقوال ، ص 145 . ( 3 ) . فهرست طوسى ، ص 160 .